Zabezpieczenia ppoż dla hoteli

Najważniejsze informacje w skrócie

• Hotele, motele i pensjonaty są w polskim prawie klasyfikowane jako budynki zamieszkania zbiorowego – kategoria zagrożenia ludzi ZL V.
• Zaostrzone wymagania przeciwpożarowe obowiązują już od obiektu z ponad 6 pokojami na wynajem.
• Drzwi oddzielające pokoje od korytarza muszą mieć klasę odporności ogniowej minimum EI30 i być wyposażone w samozamykacze.
• System Sygnalizacji Pożarowej (SSP) z czujką w każdym pokoju jest obowiązkowy w obiektach powyżej 50 miejsc noclegowych, a Dźwiękowy System Ostrzegawczy (DSO) – powyżej 200 miejsc noclegowych.
• Graficzny plan ewakuacji musi znajdować się w każdym pokoju hotelowym, najczęściej na wewnętrznej stronie drzwi wejściowych.
• Wymagania techniczne rosną wraz z wysokością budynku – inne obowiązują hotel niski, inne średniowysoki, wysoki czy wysokościowy.
• Za stan zabezpieczeń przeciwpożarowych odpowiada właściciel lub zarządca obiektu, który musi też zadbać o instrukcję bezpieczeństwa pożarowego oraz regularne przeglądy i próbne ewakuacje.

Obiekt hotelowy różni się od typowego biurowca czy sklepu jedną zasadniczą cechą – jego goście śpią, często w nieznanym sobie budynku, w środku nocy, po alkoholu wypitym na kolacji czy w trakcie eventu firmowego. To właśnie dlatego zabezpieczenia ppoż dla hoteli podlegają w Polsce ostrzejszym wymaganiom niż w większości innych obiektów użyteczności publicznej – od klasyfikacji budynku, przez konstrukcję drzwi pokojowych, po obowiązkowe systemy alarmowe i procedury ewakuacyjne. W tym artykule tłumaczymy, jakie przepisy dotyczą hoteli, jakie rozwiązania techniczne są w nich wymagane oraz na kim spoczywa odpowiedzialność za bezpieczeństwo gości.

Zabezpieczenia ppoż dla hoteli – dlaczego to szczególny przypadek?

Zabezpieczenia ppoż dla hoteli projektuje się z założeniem, że w razie pożaru trzeba bezpiecznie ewakuować dużą liczbę osób, które nie znają układu korytarzy, klatek schodowych ani rozmieszczenia wyjść awaryjnych. W biurze czy zakładzie produkcyjnym pracownicy przechodzą szkolenia BHP i wielokrotnie ćwiczą trasę ewakuacyjną. Gość hotelowy widzi budynek najczęściej pierwszy raz w życiu, a swój pokój opuszcza dopiero wtedy, gdy usłyszy alarm. Do tego dochodzi czynnik nocny: część zagrożeń pożarowych ujawnia się właśnie wtedy, gdy większość gości śpi, a na miejscu jest ograniczona obsada personelu.

Z tego powodu, polskie prawo nie traktuje hotelu jak zwykłego budynku użyteczności publicznej, lecz przypisuje mu odrębną kategorię zagrożenia ludzi i dodatkowe, bardziej rygorystyczne wymagania techniczne, zarówno w zakresie konstrukcji budynku, jak i wyposażenia w urządzenia przeciwpożarowe.

Podstawa prawna i klasyfikacja obiektów hotelowych

Obowiązki właścicieli i zarządców obiektów hotelowych wynikają z tych samych aktów prawnych, które regulują ochronę przeciwpożarową w całym budownictwie, przede wszystkim z ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Dodatkowo działalność hotelarska podlega ustawie z 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych, choć to właśnie przepisy techniczno-budowlane i przeciwpożarowe decydują o konkretnych wymaganiach dla obiektu.

Kluczowe znaczenie ma tu przypisanie budynku do kategorii zagrożenia ludzi. Hotele, motele, pensjonaty, domy wypoczynkowe i schroniska turystyczne zalicza się do kategorii ZL V – budynków zamieszkania zbiorowego, niezakwalifikowanych do pozostałych kategorii ZL. Co istotne, obowiązek stosowania ostrzejszych wymagań przeciwpożarowych, właściwych dla obiektów noclegowych, pojawia się już w momencie, gdy liczba pokoi na wynajem przekracza sześć. Poniżej tego progu obiekt może być traktowany łagodniej, powyżej musi spełniać wymagania analogiczne do klasycznego hotelu. Warto pamiętać, że jeden budynek hotelowy często łączy kilka kategorii jednocześnie: część noclegowa to ZL V, ale duża sala konferencyjna, restauracja czy spa przeznaczone dla ponad 50 osób mogą stanowić odrębną strefę pożarową zakwalifikowaną jako ZL I, z własnymi, dodatkowymi wymaganiami.

Jak wysokość budynku hotelowego wpływa na wymagania ppoż.?

Przepisy techniczno-budowlane dzielą budynki na cztery grupy wysokości, a każda z nich niesie ze sobą inny zestaw wymagań przeciwpożarowych:

• niskie (N) – do 12 m nad poziomem terenu lub do 4 kondygnacji nadziemnych,
• średniowysokie (SW) – powyżej 12 do 25 m lub od 5 do 9 kondygnacji nadziemnych,
• wysokie (W) – powyżej 25 do 55 m lub od 10 do 18 kondygnacji nadziemnych,
• wysokościowe (WW) – powyżej 55 m nad poziomem terenu.

Im wyższy hotel, tym trudniejsza i dłuższa ewakuacja gości oraz trudniejszy dostęp dla ekip ratowniczych, dlatego wraz ze wzrostem grupy wysokości rosną wymagania dotyczące m.in. klasy odporności pożarowej konstrukcji, liczby i obudowy klatek schodowych, zabezpieczenia przed zadymieniem dróg ewakuacyjnych czy zastosowania przedsionków przeciwpożarowych oddzielających klatkę schodową od kondygnacji z pokojami. W hotelach średniowysokich i wyższych szczególną uwagę zwraca się na drzwi prowadzące z pokoi na korytarz, ponieważ to on pełni funkcję głównej, wspólnej drogi ewakuacyjnej dla wielu gości jednocześnie. Jego zadymienie odcina drogę ucieczki znacznie większej grupie osób niż w niskim, parterowym pensjonacie.

Bierne zabezpieczenia przeciwpożarowe w obiekcie hotelowym

W hotelu bierna ochrona przeciwpożarowa skupia się przede wszystkim na tym, by opóźnić przedostawanie się ognia i dymu z pokoju, w którym powstał pożar, na korytarz i klatkę schodową, czyli drogi, którymi poruszają się śpiący, często zdezorientowani goście. Najważniejsze elementy to:

• Drzwi pokoi hotelowych – zgodnie z powszechnie stosowaną praktyką powinny mieć klasę odporności ogniowej minimum EI30 (zatrzymują ogień i dym przez co najmniej 30 minut) i być wyposażone w samozamykacze, dzięki którym pozostają zamknięte nawet wtedy, gdy gość w panice zapomni je domknąć,
• Oddzielenia przeciwpożarowe między strefami – ściany i stropy wydzielające część noclegową od zaplecza technicznego, kuchni, sali konferencyjnej czy restauracji, które ze względu na inne przeznaczenie i inną liczbę użytkowników stanowią odrębne strefy pożarowe,
• Materiały trudno zapalne wyposażenia – elementy mebli trwale związane z konstrukcją budynku, takie jak przykręcone do ściany zagłówki łóżek, a także wykładziny, zasłony i firany, muszą mieć potwierdzoną certyfikatem trudną zapalność i ograniczone wydzielanie substancji szkodliwych podczas spalania,
• Wydzielone i obudowane klatki schodowe – w budynkach średniowysokich i wyższych klatki schodowe pełniące funkcję dróg ewakuacyjnych muszą być oddzielone od kondygnacji z pokojami ścianami o odpowiedniej odporności ogniowej, a w wyższych obiektach dodatkowo poprzedzone przedsionkami przeciwpożarowymi,
• Oznakowanie i utrzymanie drożności dróg ewakuacyjnych – korytarze i klatki schodowe nie mogą być zastawiane wózkami hotelowymi, dostawkami czy materiałami z remontu, nawet tymczasowo.

Czynne systemy ppoż. dedykowane dla hoteli

O ile w niewielkim pensjonacie wystarczające bywają autonomiczne czujki dymu i podręczny sprzęt gaśniczy, o tyle w większych obiektach noclegowych przepisy wymagają pełnej, zintegrowanej instalacji:

• System Sygnalizacji Pożarowej (SSP) z czujką dymu w każdym pokoju oraz ręcznymi ostrzegaczami pożarowymi na korytarzach – obowiązkowy w obiektach, w których liczba miejsc noclegowych przekracza 50. Sygnał z czujki trafia najpierw do recepcji, gdzie personel ma krótki czas na weryfikację alarmu, zanim centrala automatycznie powiadomi Państwową Straż Pożarną,
• Dźwiękowy System Ostrzegawczy (DSO) – wymagany dodatkowo w obiektach powyżej 200 miejsc noclegowych; nadaje komunikaty głosowe kierujące gości do najbliższych, drożnych wyjść, co w dużym hotelu jest znacznie skuteczniejsze niż sam sygnał dźwiękowy,
• Instalacje oddymiania klatek schodowych i korytarzy – w budynkach średniowysokich, wysokich i wysokościowych utrzymują drogi ewakuacyjne wolne od dymu przez czas potrzebny na opuszczenie budynku przez wszystkich gości,
• Hydranty wewnętrzne i gaśnice – rozmieszczone na korytarzach w sposób umożliwiający szybki dostęp zarówno personelowi, jak i strażakom prowadzącym działania gaśnicze,
• Oświetlenie awaryjne i ewakuacyjne – niezależne od sieci energetycznej, wskazujące kierunek ewakuacji nawet przy zaniku zasilania.

Wszystkie te systemy powinny ze sobą współdziałać. Potwierdzony alarm z SSP może jednocześnie uruchomić DSO, otworzyć klapy oddymiające i przełączyć windy w tryb pożarowy (windy, przypomnijmy, nigdy nie służą do ewakuacji gości).

Ewakuacja gości i procedury na wypadek pożaru

Same instalacje techniczne nie wystarczą, jeśli goście i personel nie wiedzą, jak z nich skorzystać. Dlatego przepisy nakładają na obiekty hotelowe dodatkowe obowiązki organizacyjne:

• Graficzny plan ewakuacji w każdym pokoju – zazwyczaj umieszczany na wewnętrznej stronie drzwi wejściowych, pokazuje najbliższe wyjście ewakuacyjne, układ korytarza oraz lokalizację hydrantów, gaśnic i ręcznych ostrzegaczy pożarowych,
• Informowanie gości przy zameldowaniu – dobra praktyka, coraz częściej stosowana w większych obiektach, polegająca na krótkim poinformowaniu gościa o zasadach postępowania na wypadek pożaru i lokalizacji najbliższej drogi ewakuacyjnej,
• Regulamin bezpieczeństwa pożarowego – dostępny w widocznym miejscu, opisujący podstawowe zasady zachowania w razie alarmu, w tym zakaz korzystania z wind,
• Praktyczne sprawdzenie organizacji i warunków ewakuacji – wymagane w obiektach przeznaczonych dla ponad 50 stałych użytkowników, niezaliczonych do ZL IV. W hotelu warto przeprowadzać takie ćwiczenia tak, by realnie zweryfikować reakcję recepcji, ochrony i obsługi technicznej, a nie tylko zebrać podpisy na liście szkoleniowej.

Obowiązki właściciela i zarządcy hotelu

Zgodnie z ustawą o ochronie przeciwpożarowej odpowiedzialność za stan zabezpieczeń przeciwpożarowych w obiekcie hotelowym spoczywa na jego właścicielu, a jeśli zawarto stosowną umowę cywilnoprawną – na zarządcy. Do jego obowiązków należy między innymi wyposażenie obiektu w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice, zapewnienie ich stałej sprawności technicznej poprzez regularne przeglądy i konserwację, a także zapoznanie pracowników z procedurami postępowania na wypadek pożaru. Dla większości większych obiektów noclegowych konieczne jest opracowanie instrukcji bezpieczeństwa pożarowego, która opisuje warunki ochrony przeciwpożarowej budynku, wyposażenie w urządzenia i gaśnice, organizację ewakuacji, zasady zabezpieczania prac niebezpiecznych pożarowo oraz plany obiektu.

Warto podkreślić, że obowiązki te nie kończą się w dniu odbioru budynku. Każda zmiana sposobu zagospodarowania przestrzeni, taka jak przebudowa recepcji, zastawienie korytarza dodatkowymi meblami, adaptacja poddasza na nowe pokoje, powiększenie restauracji czy zamiana sali szkoleniowej w salę na eventy – może wpłynąć na warunki ewakuacji i wymagać ponownej oceny przeciwpożarowej obiektu. Regularne przeglądy techniczne urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic wykonuje się nie rzadziej niż raz w roku, zgodnie z wytycznymi producenta.

Dlaczego zabezpieczenia przeciwpożarowe mają w hotelu szczególne znaczenie?

Poza samym obowiązkiem prawnym, dobrze zaprojektowana ochrona przeciwpożarowa ma w hotelarstwie wymiar wprost przekładający się na funkcjonowanie biznesu. Bezpieczeństwo gości to podstawa reputacji obiektu. Pożar, a nawet sam fałszywy alarm źle poprowadzony przez personel, może odbić się na opiniach i ocenach dużo mocniej niż w przypadku biura czy sklepu, bo może dotknąć gości w najbardziej prywatnym momencie ich pobytu, czyli podczas snu. Sprawne systemy wykrywania i alarmowania pozwalają też ograniczyć skutki zdarzenia do jednego pokoju czy piętra, zamiast dopuścić do rozprzestrzenienia się pożaru na cały obiekt, co ma bezpośrednie przełożenie na czas i koszty ewentualnego wyłączenia hotelu z eksploatacji.

Nie bez znaczenia pozostaje też aspekt formalny i ubezpieczeniowy – brak wymaganych zabezpieczeń może skutkować odmową dopuszczenia obiektu do użytkowania, karami finansowymi, a w skrajnych przypadkach wstrzymaniem działalności hotelu przez odpowiednie służby. Wiele polis ubezpieczeniowych dla obiektów noclegowych wprost odwołuje się do zgodności instalacji z obowiązującymi przepisami, co w razie szkody może zadecydować o wysokości wypłaconego odszkodowania.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Do jakiej kategorii zagrożenia ludzi zalicza się hotele?

Hotele, motele, pensjonaty i podobne obiekty noclegowe zalicza się do kategorii ZL V – budynków zamieszkania zbiorowego. Jeśli w obiekcie znajdują się też strefy o innym przeznaczeniu, np. duża sala konferencyjna czy restauracja dla ponad 50 osób, mogą one stanowić odrębną strefę pożarową zaliczaną do kategorii ZL I.

Od jakiej liczby pokoi obiekt noclegowy musi spełniać wymagania jak hotel?

Zaostrzone wymagania przeciwpożarowe, analogiczne do tych stawianych hotelom, obowiązują już od obiektu z ponad sześcioma pokojami przeznaczonymi na wynajem.

Jaką klasę odporności ogniowej muszą mieć drzwi do pokoi hotelowych?

Drzwi oddzielające pokój od korytarza powinny mieć klasę odporności ogniowej co najmniej EI30 i być wyposażone w samozamykacz, który domyka je automatycznie, nawet jeśli gość tego nie zrobi.

Czy każdy hotel musi mieć system sygnalizacji pożaru?

System Sygnalizacji Pożarowej z czujką dymu w każdym pokoju jest obowiązkowy w obiektach, w których liczba miejsc noclegowych przekracza 50. W mniejszych obiektach stosuje się zwykle autonomiczne czujki dymu oraz podstawowy sprzęt gaśniczy.

Kiedy w hotelu wymagany jest dźwiękowy system ostrzegawczy (DSO)?

DSO jest wymagany w obiektach hotelowych dysponujących ponad 200 miejscami noclegowymi. W mniejszych hotelach funkcję ostrzegania pełnią zwykle sygnalizatory akustyczne sprzężone z centralą SSP.

Kto odpowiada za bezpieczeństwo pożarowe w hotelu?

Odpowiedzialność ponosi właściciel obiektu, a jeśli zawarto odpowiednią umowę – zarządca hotelu. Do jego obowiązków należy m.in. wyposażenie budynku w wymagane urządzenia przeciwpożarowe, ich regularne przeglądy oraz opracowanie i aktualizowanie instrukcji bezpieczeństwa pożarowego.